home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel

Interview: Willem Jacobs, jongerenwerker 15 augustus 2003 Het is niet allemáál kommer en kwel. Zelfs niet in de hoek waar de meeste klappen vallen. Soms gaat er ook wel eens wat goed, bijvoorbeeld door de tomeloze inzet van bijzondere mensen, die vaak onzichtbaar hun werk doen. Eén keer per week wandelt Willem Jacobs met een jongere die dreigt te ontsporen. Naar het bos of naar het strand. Op eigen verzoek of op uitnodiging van Willem. Het klinkt haast te eenvoudig, maar een hele dag oprechte aandacht van een warm en authentiek mens blijkt te werken. "Ga gewoon eens een dag lopen met je kind" door Hilde van Halm fotografie: Frits Houben, Noordwijk Met een zware rugzak staat Willem Jacobs me op te wachten voor onze strandtocht. Een indrukwekkende verschijning. Twee meter lang. Naar eigen zeggen 130 kilo zwaar. Een gezicht waaraan te zien is dat het leven niet gladjes langs hem heen is gegleden. Een krachtige, warme uitstraling. Grote gebaren. En een bulderende lach. Onderweg naar zee praten we over van alles en nog wat. Het "echte" gesprek moet wachten. "Eerst koffie." We lopen een half uur langs het strand, zon op het gezicht, strakblauwe lucht, kalme zee. We gaan bij de duinrand zitten. Willem pakt zijn rugzak uit en zet koffie. "Die jongeren vinden dit altijd prachtig, dit kamperen. Zelf koffie maken met zo'n benzinebrander." Een paar minuten later schenkt hij in. Grote koeken erbij. Daarna hoef ik nauwelijks iets te vragen. Hij staat op. Geconcentreerd en bezield begint hij over zijn tochten te vertellen. Freud "De jongeren met wie ik loop, gaan altijd praten. Op hun manier en in hun tempo. Ik ben niet geschoold – ik weet niets van Freud of Jung – maar ik ben wel oprecht nieuwsgierig: hoe voel je dit, hoe ervaar je dat? Daar vraag ik naar. Ik leer die jongeren op zo'n dag, dat je je gevoel niet bent. Je kan afstand nemen van je gevoel, een gevoel kan weer zakken. Zeker pubers kunnen totaal subjectief zijn, helemaal in een bepaald gevoel gevangen zitten. Er niet meer uitkomen als ze in de shit wegzakken." Willem pakt een stok en tekent een cirkel in het zand. Aan de hand daarvan legt hij uit hoe het zit met mensen en emoties. Hoe je gevoelens als verdriet, woede, pret, angst, lust of tederheid kunt hebben, en hoe dat weer afneemt. "Al die gevoelens kun je met elkaar vieren. Het zou bijvoorbeeld fantastisch zijn als mensen zo af en toe samen het servies zouden stuksmijten. Ga het maar aan! Of gewoon je verdriet eruit huilen. Als je geleerd hebt dat mannen niet huilen, dan blokkeert dat enorm. Je leert dan af bepaalde emoties te uiten en dat werkt door in de andere emoties. Als je niet verdrietig kan zijn, als je geen weg weet met je boosheid, dan worden de pret en de lust en de tederheid ook verstoord. Dat werkt allemaal door. En sommigen gaan daarvan te veel drinken of blowen." Onmacht Psychiaters zitten doorgaans binnen, achter een bureau. In een uur tijd moeten ze een kern zien te raken. Volgens Willem is dat niet voldoende. Het is juist zo belangrijk een hele dag de tijd te hebben, om met aandacht naar het héle verhaal te kunnen luisteren. Niet in stukjes en beetjes. "Ik vind het gaaf wat er allemaal gebeurt als ze met mij onderweg zijn, maar eigenlijk zou het bij hun ouders moeten gebeuren. Het is toch vaak een vorm van onvermogen van die ouders; ze zien het wel, ze proberen het wel, maar het lukt niet." "Een gezin hebben ís ook gewoon veel werk. Er gaat zoveel uur verloren aan dagelijks gedoe. Maar ga gewoon eens een dag lopen, neem de tijd. Dan gebeurt het vanzelf. Je hoeft niet altijd diep te gaan, gewoon, bij elkaar zijn. Los van de waan van de dag. Tijd om uit te vertellen en uit te vragen. Het draait om die verbondenheid, de absolute veiligheid. Dat je kinderen weten dat ze altijd bij je aan kunnen kloppen." "Na zo'n tocht maak ik altijd een gedicht. Daarin staat hoe ik als mens naar die dag gekeken heb. Het is een cadeautje voor die jongere, maar ik doe het ook voor mezelf. Ik geloof dat emoties geuit, maar ook neergelegd moeten worden. In een gedicht, muziek, dans, net wat bij je past. Praten alleen is niet genoeg, het moet ook een vorm krijgen. Ik zie vaak dat ze wat meenemen uit het bos of van het strand om thuis neer te leggen. Dat is ook vorm geven aan de spiritualiteit van de dag die we beleefd hebben." "Soms raken hun verhalen me enorm en word ik zelf emotioneel. Ik laat dat altijd zien. Psychiaters vinden dat heel eng, maar de jongeren vinden dat niet erg. Zo hóórt het, als je samen onderweg bent. Er vallen stiltes waarin het allemaal weer tot rust kan komen. De natuur om ons heen helpt ook. Zee en bos nemen die emoties op; de spirituele werking van de natuur." Gameboy We zijn geneigd om probleemjongeren tot een speciale categorie te maken. Willem ziet dat anders: "De jongeren met wie ik loop zijn heel gewoon. Het gaat altijd om universele verhalen: geld, ouders, school, vriendje/vriendinnetje. Er is niets nieuws onder de zon. Ik heb nog nooit iemand bij me gehad die zwaar in de problemen zat omdat hij de volgende level op z'n gameboy niet haalde. Zo was Kees heel somber, van top tot teen in het zwart gekleed. Tijdens onze tocht zei hij dat hij zo graag eens van zijn vader zou horen dat hij van hem hield." "Toen ik hem aan het eind van de dag naar huis bracht, zag ik een man in de schuur, bezig een band te plakken. "Ja," zei Kees, "m'n fiets was lek en nou plakt mijn vader m'n band." Dan kan ik aan Kees uitleggen, dat die man daar in de schuur met ieder gebaar eigenlijk zegt: "ik hou van jou." Nou, dan kan je de kwartjes horen vallen! Prachtig om te zien!" Als kind wilde Willem priester worden. Vanwege de stilte van de kerk bij de ochtendmis, de wierook, de onverstaanbare zang van de Latijnse mis. Priester is hij niet geworden, maar zijn huidige werk raakt er wel aan. "Die hele mystieke sfeer zit ook in het wandelen. Aandacht geven, zien dat het openbreekt, dat is de mystiek. Het met aandacht, liefdevol en intens aanwezig zijn, dat heeft met het ware priesterschap te maken. Als je oprecht een ander mens aanraakt, dan gebeuren er wonderen. Daar heb je God niet voor nodig, dat doe je zelf. Dat komt uit je eigen bron." Kippenvel We zijn vijf uur verder. Na de koffie met koek, volgde nog koffie met croissants en zomaar koffie, alles omgeven met verhalen. Nu nog een laatste bakkie. Het einde van de dag. "Nog even je oren wassen!" zegt Willem. Pardon? "Ga zitten, met je gezicht naar de zee, ogen dicht. Luister naar de golven, hoe ze af en aan rollen. Als je goed luistert, hoor je op een gegeven moment golven in stereo, aan alle kanten, ver weg en dichtbij." Gehoorzaam ga ik zitten. En ja! Al snel lijkt het alsof ik elke golf apart kan horen, links en rechts, ver weg en dichtbij. Ontspannen laat ik de zee mijn oren wassen. "Aan het eind van zo'n dag vraag ik naar hun dromen. Het antwoord doet er dan niet toe, de manier waarop het gezegd wordt, geeft kippenvel. Dat vergeet zo'n jongen nooit meer. Ik hoef hem dan niet te zeggen hoever hij ervan verwijderd is en dat hij niet meer moet blowen en drinken. Dat gaat vanzelf." Hilde van Halm p/a redactie@ouders.nl Dit artikel werd eerder gepubliceerd in Kiezels, tijdschrift voor opvoeden en geloven (jrg 10, nr 4, juli 2003).