home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel

Onderzoek: consultatiebureau moet blijven, maar wel veranderen Justine Pardoen 8 november 2001 Deze zomer deed Ouders Online een groot onderzoek onder het motto: "Wat vindt u van het consultatiebureau?" De 1182 ouders die de vragenlijst hebben ingevuld, werd onder andere gevraagd naar hun visie op de rol van het consultatiebureau in de toekomst. Heeft het bureau nog recht van bestaan en in welke vorm? Hoe zien ouders het consultatiebureau in de toekomst? Bijna iedereen (98%) van de ondervraagden is tot en met het laatste kind het consultatiebureau blijven bezoeken. Afhakers zijn er nauwelijks: slechts 4%. Een deel daarvan stopte om praktische redenen, zoals een verhuizing naar het buitenland of een baan buitenshuis. Soms werd een kind al regelmatig gezien door een huisarts of specialist. Een ander deel staakte de bezoeken na een slechte ervaring, een medische misser of uit ontevredenheid over de bejegening (zoals betutteling en te lange wachttijden). Als deze getallen iets zeggen over het succes van de CB-formule, dan is het succes groot. Ouders oordelen bovendien gunstig over de kindvriendelijkheid (gemiddeld rapportcijer: 7,6). Hun waardering van de deskundigheid (gemiddeld 6,7) en de klantgerichtheid (gemiddeld 6,6) is echter minder. We constateerden nogal wat onvoldoendes, vooral voor de manier waarop de ouders benaderd worden. Die is vaak betuttelend, en veel ouders hebben het gevoel dat hen een examen wordt afgenomen. De minste aanleiding tot ontevredenheid geeft de manier waarop er met het kind zelf wordt omgegaan. Deskundigheid Ontevreden     24% Matig tevreden     20% Tevreden tot zeer tevreden     56%   Klantgerichtheid Ontevreden     22% Matig tevreden     18% Tevreden tot zeer tevreden     60%   Kindvriendelijkheid Ontevreden     6% Matig tevreden     10% Tevreden tot zeer tevreden     84% Moeders van nu denken overigens wel dat de zorg voor moeder en kind vroeger minder goed was. Er is dus wel iets verbeterd. Voor dat oordeel vroegen we of zij hun eigen moeders, de oma's van nu, wilden vragen naar hun ervaringen. CB-formule: succes-story, maar vastgeroest Er zijn veel ouders die tevreden zijn over 'hun' bureau, omdat hun verwachtingen ook ingelost worden. "Bij ons probeert niemand je iets op te leggen. Ze denken mee, rekening houdend met het kind. Je ziet hier altijd dezelfde wijkverpleegkundige of CB-arts, zodat deze je kind kent. Er wordt leuk en spontaan omgegaan met je kind en er is ruim voldoende tijd ingepland voor een consult. Er zijn inloopspreekuren voor baby's en peuters, zodat je ook tussendoor kunt komen met vragen, problemen of om te meten en te wegen. Er zijn regelmatig voorlichtingsavonden over bijvoorbeeld kinder-EHBO, spraakontwikkeling, moeilijk eetgedrag, babymassage. Kortom: niets dan lof." (citaat respondent) Maar er is ook kritiek: de oude succesformule van het CB is inmiddels ook vastgeroest. We vroegen de ouders om met hun blik gericht op de toekomst iets te vertellen over hun behoeften en verwachtingen. "Het is belangrijk dat ouders gehoord worden over de negatieve ervaringen, want daar kunnen weer conclusies uit getrokken worden voor de toekomst. Het zou toch jammer zijn als er helemaal geen controle meer is op de ontwikkeling van kleine kinderen." (citaat respondent) Om te beginnen is het duidelijk dat ouders nu vaak iets missen. Een structurele mogelijkheid tot begeleiding bij het geven van borstvoeding staat bovenaan het wensenlijstje. Veel moeders zouden via het CB graag meer in contact willen komen met andere moeders. Een ruimere openstelling is noodzakelijk, om werkende moeders tegemoet te treden. En aansluiting bij modernere vormen van communicatie vindt men niet alleen onontkoombaar, maar ook dringend gewenst. Wensen zijn: een email-spreekuur en informatieve websites met onder andere gegevens over ondersteunende instanties en kinder-activiteiten in de regio. Betutteling Er blijft één heel groot pijnpunt, waar respondenten vaak uitvoerige toelichtingen op hebben gegeven. Het betreft de gebrekkige aansluiting van de cultuur van het CB bij de levensstijl van moderne ouders. Ouders voelen zich 'betutteld' en dat hangt samen met het volgende. 1. Ongevraagd advies over opvoeding is de grootste klacht. In mindere mate geldt dat ook voor ongevraagd advies over verzorging en voeding. De deskundigheid op al deze en andere gebieden moet er wel zijn, maar alleen op verzoek worden omgezet in een advies. 2. Er is te weinig respect voor de individuele keuzes van ouders. Ook ontbreekt het aan de kennis om bij deze keuzes voldoende ondersteuning te bieden. Thema's waarbij dit als een probleem ervaren wordt, zijn bijvoorbeeld: vaccinatie, vegetarische eetgewoonte, alternatieve geneeswijzen. 3. Het CB werkt met gegevens over het 'gemiddelde' kind (groei, ontwikkeling). Als een kind daarvan afwijkt, worden die bevindingen vertaald als afwijkingen van het 'normale' in plaats van een niet-bestaand gemiddelde. Soms zijn de adviezen of de informatie die volgt, gericht op een streven naar dit 'normale'. Ouders ervaren dat als een respectloze ontkenning van het unieke kind. 4. Ouders willen zelf kunnen kiezen welk merk tandpasta of poedermelk ze gebruiken. Er is veel commerciële beïnvloeding via het CB (folders over gebitsverzorging, voeding enz.). Ouders vinden dat de informatie van het CB neutraal en onafhankelijk zou moeten zijn. Het CB over 20 jaar Een ruime meerderheid (70%) denkt dat het CB over 20 jaar nog bestaat. Een vijfde (20%) doet geen uitspraken, maar heeft wel een vermoeden: het CB zal wel wegbezuinigd worden "zoals alle goede dingen in de gezondheidszorg". Slechts 10% denkt dat het CB er straks voor hun kleinkinderen niet meer is. Omdat er geen geld meer is voor aparte ouder- en kindzorg, zodat er ook niet geïnvesteerd kan worden in de nodige aanpassing aan de veranderde behoeften van moderne ouders. "Ik denk niet dat de overheid bereid is zoveel geld in de CB's te investeren dat ze de gewenste kwaliteit kunnen bieden: betere artsen, meer contactmomenten, meer deskundigheid...Als alles bij het oude blijft, zullen steeds meer ouders afhaken, zodat het instituut vanzelf ophoudt te bestaan." (citaat respondent) Internet Communicatie via het Internet is in korte tijd erg belangrijk geworden. Het merendeel van de ondervraagden (75%) zou graag via e-mail vragen willen kunnen stellen aan het CB. Nu al raadpleegt 95% van deze ouders voor informatie over opvoeding zo nu en dan bronnen via het Internet; 61% doet dat zelfs regelmatig. Waar halen ouders hun opvoedings-informatie vandaan? Bron geraadpleegd door regelmatig geraadpleegd door Internet   95%   61% tijdschriften   89%   46% brochures   69%   13% tv   61%   11% cursussen   26%   4% radio   14%   1% In 85% van de gezinnen met kinderen tussen 12 en 18 jaar, staat een computer (CBS, 2000). Een onderzoek van het tijdschrift J/M meldde dit jaar dat al 75% van de gezinnen met jonge kinderen thuis toegang heeft tot het Internet. En onlangs bleek ook dat het verschil tussen allochtone en autochtone gezinnen veel kleiner was dan je zou verwachten. Kortom: het merendeel van de moeders van straks kan online. "Het CB zal niet meer bestaan in deze vorm. Ouders kunnen op steeds meer andere manieren informatie krijgen. Ze zullen de morele druk om op het consultatiebureau te verschijnen steeds meer gaan weerstaan." (citaat respondent) "Alle informatie-uitwisseling gaat via de computer en de huisarts doet de rest." (citaat respondent) Nieuwe ronde, nieuwe kansen Vrijwel iedereen vindt het jammer als het CB zou verdwijnen. Maar dat er iets veranderen moet, staat vast. Dat het CB in de toekomst een eigen functie kan hebben ook. De laagdrempeligheid is daarbij belangrijk. "Het consultatiebureau gaat uit van een onontwikkelde huismoeder die alle tijd heeft om een hele ochtend in de wachtkamer door te brengen en het een openbaring vindt om te horen dat haar kind van vier maanden mag beginnen met een groentehapje." (citaat respondent) "Het is prettig om eens de mening van een deskundige te horen over zaken als 'gaat dat slissen over?' en 'is het normaal dat zijn voetjes nog zo scheef staan?'. Daarvoor ga je niet naar een huisarts, want het kind is niet ziek in ongerust maak ik me ook niet." (citaat respondent) Ouders verwachten dat het CB zich in de toekomst meer zal gaan richten op de signalering van problemen in de thuissituatie: van verwaarlozing en mishandeling tot geestelijke nood bij ouders. Ook voor de vroegtijdige onderkenning (VTO) van medische problemen en achterstanden in de ontwikkeling lijkt het CB bij uitstek geschikt. "Als pleegmoeder weet ik dat er een belangrijke taak voor het CB ligt in het signaleren van knelpunten en ontsporingen in dagelijks het leven van jonge kinderen. Zij missen de controle die oudere kinderen hebben doordat ze naar school gaan." "Ik vraag me af in hoeverre het CB fungeert als 'opsporingsapparaat' bij kindermishandeling en verwaarlozing. Als dat ook maar enigszins het geval is, wil ik me best af en toe een uurtje ergeren..." Wel hopen ouders dat er dan artsen rondlopen met een nieuw erkend specialisme: de CB-arts als VTO-specialist. Over het nut van de 'controles' zouden ouders goed geïnformeerd moeten worden. Bestellen Het onderzoeksrapport, getiteld 'De kritiek van de fans', kan besteld worden door even te bellen of te mailen naar Ouders Online: 020 - 676 26 38 info@ouders.nl De kosten bedragen EUR 15,70 (incl. BTW en verzendkosten binnen Nederland).