home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel

Analyse - Inbakeren en huilbaby's 30 mei 2008 Afgelopen week promoveerde Bregje van Sleuwen op het effect van inbakeren op huilbaby's. Haar conclusie is dat het niet of nauwelijks helpt. Hoe verhoudt zich dat tot eerdere berichten? Helpt inbakeren nu wel of niet bij huilbaby's? door Henk Boeke Binnen één dag is een huilbaby stil, kopte het AD op 6 oktober 2006, bij een artikel over inbakeren. Was het maar waar. Als inbakeren werkelijk zo effectief was, hadden we al lang geen huilbaby's meer. De werkelijkheid is iets ingewikkelder. Om te beginnen dekte de kop de lading van het artikel niet. Het eigenlijk artikel was wel wat genuanceerder. Bovendien was het een gesprek met Ria Blom, dé ambassadeur van het inbakeren, dus niet dat je zegt 'evenwichtig', met hoor en wederhoor. In dat zelfde jaar 2006 werden de eerste resultaten van een onderzoek van de biologe Bregje van Sleuwen gepubliceerd (in het gezaghebbende Journal of Pediatrics). Die resultaten kwamen kort gezegd hierop neer: huilbaby's van 1 tot 7 weken hebben baat bij een combinatie van rust, regelmaat én inbakeren, hoewel het inbakeren slechts een kleine meerwaarde heeft (namelijk 10 minuten minder huilen per dag); huilbaby's tussen de 8 en 13 weken hebben vooral baat bij rust en regelmaat. Inbakeren voegt niets toe. Het vervelende was nu dat Ria Blom in dat AD-artikel de naam Bregje van Sleuwen liet vallen, waardoor het leek alsof van Sleuwen net zo enthousiast is over inbakeren als Ria Blom. Wat duidelijk niet het geval is, gezien haar onderzoeksresultaten. Ook het persbericht dat de Universiteit van Utrecht destijds uitbracht, zette veel mensen op het verkeerde been, vanwege de kop "Inbakeren helpt jonge huilbaby's". Tja... als je 10 minuten per dag korter huilen 'helpen' wilt noemen... Verwarring Inmiddels zijn we twee jaar verder, en is Bregje van Sleuwen daadwerkelijk gepromoveerd, op 28 mei 2008. Bij sommige mensen heeft dat voor verwarring gezorgd. Ten eerste leek het alsof ze nu nóg een keer promoveerde, maar dat was natuurlijk niet zo. Lopende het onderzoek zijn er resultaten gepubliceerd, maar afgelopen week promoveerde ze pas echt. Nog verwarrender was dat het leek alsof van Sleuwen van mening veranderd was, omdat ze nu zegt dat inbakeren nauwelijks zinvol is. Inbakeren voegt weinig toe bij aanpak overmatig huilende baby's luidde de kop van het persbericht waarin haar promotie werd aangekondigd. Die verwarring zie je bijvoorbeeld terug op een weblog als Zwanger.blog, waar de auteur zich afvraagt: Spreekt onderzoekster inbakeren zichzelf tegen?. Maar van Sleuwen spréékt zichzelf helemaal niet tegen. Ze heeft altijd al gezegd dat inbakeren weinig toevoegt. Dat de inbakeringspromotor Ria Blom haar in haar kamp probeert te trekken, daar kan van Sleuwen natuurlijk niets aan doen, en ook niet dat haar universiteit in 2006 zo'n ongelukkige kop voor het toenmalige persbericht verzon. Exit inbakeren? Al met al is er vanuit wetenschappelijke hoek dus weinig steun voor inbakeren. Het werkt alleen bij baby's van 1 tot 7 weken, en dan nóg scheelt het maar 10 minuten huilen per dag, wat statistisch wel significant is (het maakt aantoonbaar verschil), maar "klinisch niet relevant", aldus van Sleuwen. Oftewel: in de praktijk maakt het weinig uit. Rust, regelmaat en voorspelbaarheid zouden voldoende moeten zijn. Betekent dat het einde van inbakeren? Wat ons betreft niet. Inbakeren kan bijvoorbeeld nog steeds heel goed toegepast worden als hulpmiddel bij moeilijk slapende baby's. CB-arts Marianne Nijnuis zegt bijvoorbeeld (op Zorgmediatheek.nl): "Ik heb als jonge ouder mijn kind wel ingebakerd en ik merkte een enorme afname van onrust! Wellicht neemt het huilen niet significant af, het slapen en inslapen kan wel enorm verbeteren! Ook is mijn persoonlijke ervaring als arts op het consultatiebureau dat inbakeren, zeker bij de jonge kinderen, een flinke ondersteuning kan zijn bij het starten van het soms wel strenge regelmaat- en ritme-schema! Mijn boodschap is dan ook om het inbakeren niet gelijk bij het vuil te zetten!" Let op: wilt u gaan inbakeren, overleg dat dan altijd eerst met het consultatiebureau. Daar kan men u vertellen in welke omstandigheden het wel en niet kan, en hoe je het 't beste aan kunt pakken. Stop in ieder geval met 4 maanden, en ga zeker niet langer door dan 6 maanden. Daarna kunnen er bijvoorbeeld heupproblemen ontstaan. Henk Boeke redactie@ouders.nl Reacties 1. Ria Blom is geen charlatan Ik moet het hier toch even voor Ria Blom opnemen. In haar boek Regelmaat en inbakeren geeft ze aan dat de regelmaatmethode zowel zonder als met inbakeren gebruikt kan worden. We hebben haar methode gevolgd (met inbakeren) toen ons zoontje 3 maanden was (de langste drie maanden van ons leven) en het werkte fantastisch. Al binnen een week waren de resultaten duidelijk zichtbaar. Het boek staat vol met praktische tips en verhalen van lotgenoten (prettig voor wie denkt dat *zijn* baby uniek is). Wat het vooral heel goed doet is je doordringen van de noodzaak van gedragsverandering bij de ouders. Dat valt niet mee in de praktijk omdat veel van de adviezen tegen je gevoel ingaan. Wij hebben altijd getwijfeld over het aandeel van het inbakeren zelf, en de eerste onderzoeksresultaten ondersteunden die twijfel. Ik vermoed dat ook dat inbakeren voor de ouders een soort ritueel en magisch effect kan hebben (denk aan de toverveer van Dombo). In een stressvolle periode heb je alle hulp om standvastig te blijven hard nodig. Ik kan zonder overdrijving stellen dat dit voor ons het meest behulpzame boek ooit is geweest en dat het ons leven heeft veranderd (klinkt dramatisch, maar het is letterlijk waar, een huilbaby heeft een enorme impact op je leven en je band met je kind). Het zou jammer zijn als ze door het gebrek aan wetenschappelijk effect zou worden neergezet als een soort charlatan. Ik heb een hartgrondige hekel aan alles wat naar alternatief zweemt (ook bijvoorbeeld met de antroposofie die ze aanhangt) maar haar regelmaat-adviezen zijn uitstekend en zeer praktisch toepasbaar en daarvoor zijn wij haar dankbaar. Met ons zoontje, die inmiddels twee is, gaat het uitstekend. Hij slaapt als een roosje en ontwikkelt zich prima. [naam en adres bekend bij de redactie] Naschrift van de redactie Nog even voor de duidelijkheid: we hebben niets tegen Ria Blom, en we nemen alles serieus waar ouders baat bij hebben, ook al is er geen wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit ervan. Dat neemt echter niet weg dat we het wel tot onze taak rekenen om te berichten over de laatste stand van het wetenschappelijk onderzoek. Heel treffend in de bovenstaande reactie vonden we de opmerking dat het inbakeren een goed gevoel gaf ("een magisch effect"), juist omdat je je als ouders zo machteloos kunt voelen. Als het ritueel van inbakeren dat machteloze gevoel kan wegnemen is dat natuurlijk prima! Redactie Ouders Online 2. De waarde van regelmaat en van inbakeren In 1994 kwam Ria Blom op het spoor van het inbakeren als middel voor kinderen die een onregelmatig slaap en drinkpatroon hebben. Van het begin af aan heeft zij het inbakeren gezien als een tijdelijk hulpmiddel voor de baby naast de daar onlosmakelijk mee verbonden regelmaat, om weer toe te komen aan de eigen slaap- en drinkbehoefte. In 1999 kwam zij in contact met Monique L'Hoir, die samen met dr. Adèle C. Engelberts (kinderarts) een onderzoeksaanvraag opstelde naar de invloed van inbakeren op excessief huilen en o.a. financiering kregen van ZonMw en de Stichting Kinderpostzegelfonds Nederland. Vanaf de start van het onderzoek heeft Ria nauw samengewerkt met Monique en met Bregje van Sleuwen, die het onderzoek ging uitvoeren. De eerste stap die werd gezet was het toetsen van de brochure van Ria Blom over inbakeren en regelmaat op inhoud en leesbaarheid bij bijna 200 JGZ medewerkers en ouders. Ria heeft op basis van de in haar jeugdgezondheidszorgpraktijk toegepaste methode en achterliggende gedachten over regelmaat en voorspelbaarheid, in combinatie met vergelijkbare ideëen in een artikel van von Hofacker (1999) en de inbreng van de overige bij het onderzoek betrokken wijkverpleegkundigen de regelmaataanpak nader uitgewerkt. Zoals bekend heeft deze regelmaataanpak, al dan niet gecombineerd met inbakeren en aangevuld met kennis uit de gecontroleerde studie van Wolke (1994), de basis gevormd voor het onderzoek. De resultaten uit dit onderzoek die in 2006 gepubliceerd zijn, zijn de volgende: Bij zowel baby's die regelmaat kregen aangeboden als bij baby's die regelmaat kregen aangeboden en bovendien ingebakerd werden, nam het huilen na de eerste interventieweek met gemiddeld 42% af, na twee weken met 50% en na 8 weken met 75%. Bij de ingebakerde baby's nam het huilen op de eerste dag af met gemiddeld 30-40 minuten, terwijl bij de baby's die alleen regelmaat kregen aangeboden het huilen op de eerste dag toenam met gemiddeld 20-25 minuten. Na 7 dagen was het huilen bij beide groepen even sterk afgenomen en was er geen significant verschil meer tussen beide groepen. (Zie figuur 2 in het onderzoeksartikel uit 2006.) Wanneer de twee interventies over de daaropvolgende 10 weken met elkaar vergeleken werden, bleek het huilen bij de ingebakerde jonge baby's (2-7 weken oud bij start van de interventie) meer afgenomen dan bij de niet ingebakerde baby's. Voor de oudere baby's (8-13 weken bij de start) was dit net andersom: hier was bij de niet ingebakerde baby's het huilen juist meer afgenomen. Het gemiddelde verschil tussen de twee interventies was vanaf de 2e week tot het einde van de interventie voor beide leeftijdsgroepen niet groot: circa 10 minuten minder huilen/24 uur. Het landelijk beleid van de consultatiebureau's dat o.a. uit deze resultaten is afgeleid, luidt als volgt: Eerst aan de slag met regelmaat. Wanneer na 5 tot 7 dagen het huilen niet is afgenomen en het slapen niet is toegenomen kan alsnog het inbakeren toegevoegd worden. In individuele gevallen kan in overleg met het consultatiebureau direct gestart worden met inbakeren. Voor sommige ouders kan het opvangen van de toename in huilen op dag één moeilijk zijn, bijvoorbeeld vanwege stress op meerdere gebieden tegelijkertijd. De cb medewerker overlegt met de ouders voor welke strategie gekozen wordt. Deze drie punten vormen de voornaamste boodschap die aan ongeveer 3700 JGZ medewerkers werd aangereikt bij landelijke informatierondes. Daarnaast zijn de deelnemers uitgebreid geïnformeerd over de indicaties en contra indicaties van inbakeren en de voorwaarden waaraan veilig inbakeren moet voldoen. Uiteraard worden ouders door de JGZ medewerkers begeleid in het afbouwen van het inbakeren, en geinformeerd over het feit dat in ieder geval gestopt moet worden met inbakeren vóórdat een kind 6 maanden oud is en in het geval het ingebakerde kind pogingen doet om naar de buik te draaien. Deze informatierondes werden gecoördineerd door Bregje van Sleuwen, en werden verzorgd door haar, Monique L'Hoir, Ria Blom en de JGZ verpleegkundigen Arianne van Bronsvoort en Kiki Mulder, die evenals Ria de ouders tijdens het onderzoek begeleid hebben. Er is dus geen sprake van twee kampen zoals Henk Boeke suggereert. Al die jaren is er nauw samengewerkt tussen de drie ondergetekenden en de overige genoemden, met bovenstaand resultaat waarin allen zich kunnen vinden. In de media is het een en ander niet helemaal genuanceerd naar buiten gebracht. Dit is de reden dat we deze aanvulling geven over de waarde van de regelmaataanpak en het inbakeren. We hopen hiermee dat de hulp aan ouders van baby's weer eenduidig en in alle rust kan worden voortgezet, naar tevredenheid van JGZ medewerkers en ouders. Ria Blom, vrijgevestigd JGZ verpleegkundige, free lance docent, auteur Dr. Monique P. L'Hoir, psychotherapeut, klinisch pedagoog, GZ psycholoog, senior onderzoeker Dr. Bregje E. van Sleuwen, bioloog, onderzoeker Henk Boeke is redacteur van Ouders Online, en maakte deel uit van de expert-groep 'Veilig slapen' van Consument en Veiligheid. Bregje van Sleuwen is bestuurslid van de Stichting Wiegedood. Meer informatie over huilbaby's vindt u in onze e-brochure Huilbaby's.